Τρίτη, 21 Οκτωβρίου 2008

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ Ο Υπολογιστής του Αρχαίου Σύμπαντος

Antikythera mechanism exhibition
The first specialized exhibition focusing on the controversial Antikythera Mechanism opens Wednesday at the Ionian Centre for Scientific Studies in Plaka, downtown Athens, in cooperation with the team of scientists studying the device.
The visitors of the exhibition, that will run until December 14, 2008, will learn about unknown applications of the Mechanism in ancient Greek calendars, the study of the movement of the Sun and the Moon, and eclipse prediction.
The exhibition is held under the auspices of the ministry of culture and in cooperation with the National Archaeological Museum of Athens where the Antikythera Mechanism is housed.
The Antikythera mechanism is believed to be an ancient mechanical calculator (also described as a "mechanical computer") designed to calculate astronomical positions. It was discovered in the Antikythera wreck off the Greek island of Antikythera, between Kythera and Crete, and has been dated to about 150-100 BC. Technological artifacts of similar complexity appeared a thousand years later.
Sometime before Easter 1900, Elias Stadiatis, a Greek sponge diver, discovered the wreck of an ancient cargo ship off Antikythera Island at a depth of 42 m (138 ft). Sponge divers retrieved several statues and other artifacts from the site. The mechanism itself was discovered on May 17, 1901, when archaeologist Valerios Stais noticed that a piece of rock recovered from the site had a gear wheel embedded in it. Examination revealed that the "rock" was in fact a heavily encrusted and corroded mechanism that had survived the shipwreck in three main parts and dozens of smaller fragments. The device itself was surprisingly thin, about 33 cm (13 in) high, 17 cm (6.7 in) wide, and 9 cm (3.5 in) thick, made of bronze and originally mounted in a wooden frame. It was inscribed with a text of over 2,000 characters, many of which have only just recently been deciphered.
Ο αρχαιότερος υπολογιστής του κόσμου λειτουργούσε ως ημερολόγιο και προέβλεπε εκλείψειςΑθήναΗ πρώτη στην Ελλάδα έκθεση για το μυστηριώδη Μηχανισμό των Αντικυθήρων ξεκινά στις 22 Οκτωβρίου στο Ιωνικό Κέντρο, στην Πλάκα, με τη συνεργασία της διεθνούς ερευνητικής ομάδας που μελετά το θαυμαστό αντικείμενο.Η έκθεση περιλαμβάνει τα νεώτερα αποτελέσματα της συνεχιζόμενης έρευνας και πλαισιώνεται από επιστημονική ημερίδα και ομιλίες για το ευρύ κοινό.Τα πρώτα αποτελέσματα του Ερευνητικού Προγράμματος του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, το οποίο αποτελείται από κορυφαίους έλληνες και ξένους ειδικούς, ανακοινώθηκαν στην Αθήνα στα τέλη του 2006 και προξένησαν διεθνές ενδιαφέρον που συνεχίζεται έως σήμερα.Ο επισκέπτης της έκθεσης θα μάθει λεπτομέρειες για τις μέχρι σήμερα άγνωστες χρήσεις του στα αρχαία ελληνικά ημερολόγια, στις κινήσεις του Ηλίου και της Σελήνης, καθώς και στην πρόγνωση των εκλείψεών.Θα έχει επίσης τη δυνατότητα να δει το Μηχανισμό όπως τον βλέπουν οι επιστήμονες με τα σημερινά υπερσύγχρονα μέσα, να πειραματιστεί με τα υπολογιστικά μοντέλα που αναπτύχθηκαν από το Ερευνητικό Πρόγραμμα και να λειτουργήσει το λογισμικό που αναπτύχθηκε για την εμφάνιση των σβησμένων επιγραφών στην επιφάνειά του.Στην έκθεση παρουσιάζονται ακόμα οι απόπειρες ανακατασκευής του Μηχανισμού, όπως και προηγούμενα ιστορικά μοντέλα. Ομάδας Μελέτης του Μηχανισμού των ΑντικυθήρωνΗ νεότερη ιστορία του εκπληκτικού αντικειμένου αρχίζει όταν στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ. ένα πλοίο φορτωμένο με έργα τέχνης και πολύτιμα αντικείμενα, που κατευθυνόταν μάλλον προς τη Ρώμη, βουλιάζει κοντά στα Αντικύθηρα.Περίπου δυο χιλιάδες χρόνια μετά, την άνοιξη του 1900, δύο καΐκια με σφουγγαράδες από τη Σύμη ανακαλύπτουν έναν από τους σπουδαιότερους θησαυρούς της αρχαιότητας.Επιφανείς επιστήμονες προσπαθούσαν επί έναν αιώνα να το κατανοήσουν, ωστόσο μόλις πριν από τρία χρόνια άρχισαν να «βλέπουν» το εσωτερικό του χάρη στη σύγχρονη φασματογραφική τεχνολογία.Η έκθεση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, όπου φυλάσσεται ο Μηχανισμός, και τελεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού.Η εφημερίδα Το Βήμα και το in.gr είναι χορηγοί επικοινωνίας.Η έκθεση θα είναι ανοικτή από 22 Οκτωβρίου – 14 Δεκεμβρίου στο Iωνικό Kέντρο, Λυσίου 11, 105 56 Πλάκα, τηλέφωνο 210 3246614.Ημέρες και ώρες Λειτουργίας: Δευτέρα – Παρασκεύη 11.00 πμ – 7.00 μμ, Σάββατο & Κυριακή 11.00 πμ – 3.00 μμ
Antikythera mechanism exhibition
The first specialized exhibition focusing on the controversial Antikythera Mechanism opens Wednesday at the Ionian Centre for Scientific Studies in Plaka, downtown Athens, in cooperation with the team of scientists studying the device.
The visitors of the exhibition, that will run until December 14, 2008, will learn about unknown applications of the Mechanism in ancient Greek calendars, the study of the movement of the Sun and the Moon, and eclipse prediction.
The exhibition is held under the auspices of the ministry of culture and in cooperation with the National Archaeological Museum of Athens where the Antikythera Mechanism is housed.
The Antikythera mechanism is believed to be an ancient mechanical calculator (also described as a "mechanical computer") designed to calculate astronomical positions. It was discovered in the Antikythera wreck off the Greek island of Antikythera, between Kythera and Crete, and has been dated to about 150-100 BC. Technological artifacts of similar complexity appeared a thousand years later.
Sometime before Easter 1900, Elias Stadiatis, a Greek sponge diver, discovered the wreck of an ancient cargo ship off Antikythera Island at a depth of 42 m (138 ft). Sponge divers retrieved several statues and other artifacts from the site. The mechanism itself was discovered on May 17, 1901, when archaeologist Valerios Stais noticed that a piece of rock recovered from the site had a gear wheel embedded in it. Examination revealed that the "rock" was in fact a heavily encrusted and corroded mechanism that had survived the shipwreck in three main parts and dozens of smaller fragments. The device itself was surprisingly thin, about 33 cm (13 in) high, 17 cm (6.7 in) wide, and 9 cm (3.5 in) thick, made of bronze and originally mounted in a wooden frame. It was inscribed with a text of over 2,000 characters, many of which have only just recently been deciphered.

ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ Ο ΣΥΡΑΚΟΥΣΙΟΣ

Με σημαντικές εισηγήσεις καταξιωμένων επιστημόνων ολοκληρώθηκε στις (11/9/07) η ενότητα με γενικό τίτλο: «Αρχιμήδης ο Συρακούσιος» του Διεθνούς Συνεδρίου που πραγματοποιεί το Ινστιτούτο Πολιτισμού και Ποιότητας Ζωής (Ι.ΠΟ.ΠΟΙ.Ζ.) σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, στο Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών.

Οι εργασίες του συνεδρίου ξεκίνησαν με την εισήγηση του διεθνούς κύρους ομότιμου καθηγητή του Μετσοβίου Πολυτεχνείου Θεοδόση Τάσιου, ο οποίος αναφέρθηκε στο πολυδιάστατο της διάνοιας Αρχιμήδης, που χάραξε την μαθηματική επιστήμη και όχι μόνον, αλλά και στην επίδραση που ασκεί διαχρονικά.

Θ. ΤΑΣΙΟΣ :«ΟΙ ΕΦΕΥΡΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗΔΗ ΑΠΟΔΕΙΧΘΗΚΑΝ ΜΕ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ»














(Συνέδριο Αρχιμήδης) Ο διεθνούς κύρους καθηγ. Θ. Τάσιος


Με αντικείμενο της εισήγησης του : «Ο Άνθρωπος, ο Επιστήμων, ο Μηχανικός» ο κ. Τάσιος ξεκίνησε με μια σύντομη αναφορά στα κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του Αρχιμήδη ο οποίος σπούδασε, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, στην Αλεξάνδρεια -πρωτεύουσα του Ελληνιστικού τότε κόσμου- και στην συνέχεια έστελνε στους δασκάλους του τα αποτελέσματα των μαθηματικών ερευνών του.
Ο καθηγητής Τάσιος επεσήμανε, πως στην συνέχεια ο Αρχιμήδης αυτονομήθηκε αφού σύντομα ξεπέρασε τους δασκάλους του και άνοιξε νέους δρόμους μεγάλης επιστημολογικής σημασίας, εισάγοντας για πρώτη φορά στην ιστορία της επιστήμης την δυνατότητα επαγωγικής παραγωγής γνώσεων αλλά και αποδείξεων γεωμετρικών θεωρημάτων μέσω μηχανικών αναλόγων. Παράλληλα, όπως ό ίδιος είπε, ήταν ένας μεγάλος μηχανικός, στον οποίο αποδίδονται ποικίλοι μηχανισμοί: όπως το υδραυλικό ρολόϊ, η ελικοειδής αντλία, οι αμυντικοί γερανοί αλλά και τα κάτοπτρα για την καύση του Ρωμαϊκού στόλου και το ατμοτηλεβόλο- παρ’ όλον ότι για τις τελευταίες εφευρέσεις δεν σώζονται κείμενα του ίδιου του Αρχιμήδη.

Ο διακεκριμένος ομιλητής δεν παρέλειψε να αναφέρει την σειρά των παλαιότερων μεγάλων μορφών όπως οι: Πρόκλος Ήρωνας, Πετράρχης Λεονάρντο ντα Βίντσι κ.α οι οποίοι αναφέρονται με λεπτομέρειες στις εφευρέσεις του Αρχιμήδη και προτείνουν σύγχρονες εφαρμογές.

Τέλος, μίλησε για τα εξαιρετικά επιτυχημένα πειράματα μεγάλης κλίμακας του αειμνήστου Δρ Ι. Σακά και σ’ αυτό το σημείο κάλεσε, τον Δρ. Ν. Οικονομίδη ο οποίος πρόβαλε κινηματογραφικά ντοκουμέντα από τα επιτεύγματα του ερευνητή Σακά ο οποίος κατόρθωσε χρησιμοποιώντας από τις εφευρέσεις του Αρχιμήδη την μέθοδο των κατόπτρων και του ατμοτηλεβόλου να κάψει ένα «καράβι» και να επιτύχει βολή με το ατμοτηλεβόλο.


«ΑΝΤΙΔΟΤΟ» ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ Ο ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ …ΑΝ ΕΙΧΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ
Στην συνέχεια ο καθηγητής Chris Rorres (Παν/μίο Περσυλβάνιας) πραγματοποίησε μια ενδιαφέρουσα εισήγηση με τον πρωτότυπο τίτλο: «Αν ο Αρχιμήδης διέθετε ηλεκτρονικό υπολογιστή: Για ποιο λόγο πλοία, παγόβουνα και κτίρια γέρνουν και ανατρέπονται;»
Στο πλαίσιο της εισήγησης του ο καθηγ. Rorres αναφέρθηκε στο νόμο της πλεύσης του Αρχιμήδη που εμπεριέχεται στο έργο του "Περί των επιπλεόντων σωμάτων", το οποίο έγινε θεμέλιο της σύγχρονης ναυπηγικής. Όπως εξήγησε ο καθηγητής η εποχή που έζησε δεν επέτρεψε στην διάνοια Αρχιμήδης με τα περιορισμένα γεωμετρικά εργαλεία που προσέφερε να μελετήσει παρά ορισμένους μόνο τύπους επιπλεόντων σωμάτων.
Είκοσι τρεις αιώνες αργότερα το δημιουργικό έργο του Αρχιμήδη μεταφέρθηκε στον 21ο αιώνα με τη χρήση προηγμένων υπολογιστικών και γραφικών συστημάτων και εφαρμόστηκε σε καινούργια φαινόμενα. Τι συμβαίνει π.χ. σε ένα κτίριο, όταν το έδαφος υγροποιείται κατά την διάρκεια σεισμού; Ή όταν ένα παγόβουνο που λιώνει αργά, ξαφνικά αποσταθεροποιείται; Τέτοια βίαια φαινόμενα μελετώνται σήμερα από την Θεωρία Καταστροφών, ένα πεδίο που ο Αρχιμήδης θα είχε σίγουρα ξεκινήσει αν διέθετε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, υπεστήριξε ο καθηγητής Rorres.


Ο καθηγητής Chris Rorres (Παν/μίο Περσυλβάνιας)

Με θέμα το περίφημο παλίμψηστο του Αρχιμήδη που έχει ξεσηκώσει τελευταία θύελλα δημοσιευμάτων μίλησε καθηγ Ι. Χριστιανίδης (Παν/μίο. Αθηνών)
Το παλίμψηστο είναι η πλέον πρόσφατη ανακάλυψη του Αρχιμήδη. Πρόκειται για ορισμένες από τις εργασίες του μεγάλου μαθηματικού πάνω σε περγαμηνή, που χρονολογούνται στον 3ο αι. π.Χ. σε μορφή κώδικα. Είναι γνωστό ότι κάποιος ανώνυμος χριστιανός γραφέας του 12ου αι. μ.Χ. αποσυναρμολόγησε τον κώδικα, ξέπλυνε τα γράμματα, δίπλωσε τις περγαμηνές και έγραψε πάνω τους ένα λειτουργικό κείμενο. Ο κ. Χριστιανίδης αναφέρθηκε στο πως επιτεύχθηκε η ανάγνωση του κειμένου με την χρήση ψηφιακής επεξεργασίας, ορατού και υπεριώδους φωτός και επίσης ακτίνων Χ.

Αναφορά στην διατύπωση των θεμελιωδών θεωρημάτων σε σχέση με το κέντρο βάρους επίπεδων γεωμετρικών σχημέτων και στερεών αναφέρθηκε ο καθηγ Θ. Χόνδρος (Πανεπιστήμιο Πατρών) στην εισήγηση του με θέμα: Ο Αρχιμήδης και οι απαρχές της Θεωρίας Σχεδιασμού.»
Ο κ. Χόνδρος επεσήμανε ότι ο Αρχιμήδης ήταν θαυμάσιος αστρονόμος και θεμελιωτής της στατικής και της υδροστατικής, ενώ οι σχεδιασμοί των μηχανών του καταγοήτευσαν τους μετέπειτα συγγραφείς. Αναφερόμενος ο κ. Χόνδρος στον Αρχιμήδη -μηχανικό είπε χαρακτηριστικά: « Ο Αρχιμήδης συστηματοποίησε τον σχεδιασμό απλών μηχανών και τη μελέτη των λειτουργιών τους, ενώ ανέπτυξε μια αυστηρή θεωρία μοχλών και της κινητικής του κοχλία. Οι εργασίες του περιέχουν ένα σύνολο συγκεκριμένων αρχών, στις οποίες μπορεί να θεμελιωθεί ο σχεδιασμός ως επιστήμη που χρησιμοποιεί τα μαθηματικά και την λογική.»




Καθηγ Θ. Χόνδρος (Πανεπιστήμιο Πατρών)


ΜΝΗΜΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΡΧΙΜΗΔΗ

Εντυπωσίασε τόσο για την παρουσίαση της έρευνας όσο και για την άψογα ελληνικά του ο Paolo Daniele Scirpo (Παν/μιο Αθήνας) που μίλησε με θέμα: «Στα ίχνη του τάφου του Αρχιμήδους στις Συρακούσες». Ο κ. Scirpo έκανε μια σύντομη αναφορά στην ιστορία της αναποτελεσματικής έως τώρα έρευνας για την ανεύρεση του τάφου του Αρχιμήδη, ένα θέμα που έχει συναρπάσει πολλούς ερευνητές και είναι στενά συνδεδεμένο με το γενικό πρόβλημα της αρχαίας τοπογραφίας των Συρακουσών. Τέλος, απηύθυνε πρόταση να υπογράψουν αρχικά οι σύνεδροι και στη συνέχεια να γίνει μια συστηματική προσπάθεια ώστε να κατασκευασθεί ένα μεγάλο μνημείο για τον Αρχιμήδη στις Συρακούσες.



Paolo Daniele Scirpo (Παν/μιο Αθήνας)

ΤΟ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗΔΗ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ





Με θέμα : Η δυνατότητα κατασκευής και λειτουργίας του υδραυλικού ρολογιού του Αρχιμήδη, παρουσιάστηκε η εισήγηση του Δ. Κριάρη (Θεσσαλονίκη), στην οποία αναπτύσσεται πως το συγκεκριμένο ρολόϊ που κατασκεύασε προέρχεται από ένα μνημειώδες ρολόι ύψους τουλάχιστον τεσσάρων μέτρων, του οποίου κατασκευαστής φέρεται να είναι ο Αρχιμήδης. Η εργασία του, βασίστηκε στις πηγές τριών χειρογράφων που έχουν σωθεί και περιγράφουν τον μηχανισμό του.
Το ρολόι όπως αναφέρθηκε δεν είναι τύπος κλεψύδρας, αλλά πλήρης μηχανισμός ρολογιού, το οποίο αντί του σημερινού ελατηρίου για την κίνηση του, χρησιμοποιεί την ελεύθερη πτώση του νερού. «Δεν είναι γνωστό αν υπήρξε αρχαιότερο αυτόματο μηχάνημα, συναφές με αυτό. Η λειτουργία του βασίζεται σε φυσικές αρχές όπως, υδροστατική πίεση, άνωση, βαρύτητα, ελεύθερη πτώση, και χρησιμοποιεί μοχλούς και τροχαλίες για την πλήρη λειτουργία του.
Στο μοντέλο που κατασκεύασε και έχει διαστάσεις 2100x500x500 χιλιοστά,
προσπάθησε να τηρήσει τις κατασκευαστικές μεθόδους και τα υλικά που ήταν σε χρήση την εποχή του Αρχιμήδη. Η κατασκευή αυτή έγινε τον Σεπτέμβριο του 2001 και βρίσκεται στο Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας στην Θεσσαλονίκη.»

Στη συνέχεια ο κύκλος των εισηγήσεων της απογευματινής συνεδρίας εστιάστηκε στις Αμφίδρομες Πολιτιστικές Επιδράσεις Δ. Ελλάδας και Σικελίας διαμέσου της Ιστορίας.

ΕΙΝΑΙ Η ΛΕΥΚΑΔΑ Η ΙΘΑΚΗ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ;

Στο πλαίσιο των εισηγήσεων που αφορούσαν Επιστήμη, Ιστορία, Αρχαιολογία, Γλώσσα, Μουσική μίλησε και η αρχιτέκτων-πολεοδόμος και μέλος της επιτροπής του τομέα «Πολιτισμός» του έργου Huredepis κ. Χαρά Γιαννοπούλου με θέμα: « Η χωροταξία ως μέσο αρχαιογνωσίας». Η εισήγηση της κ. Γιαννοπούλου εστιάστηκε στην Λευκάδα όπου κατά τον Dörpfeld είναι η μυθική Ιθάκη. Η ίδια ανέφερε ότι μέσω της χωροταξικής έρευνας η Λευκάδα προσδιορίζεται σαν χώρος μεγάλης κομβικής σημασίας, όντας σταθμός στην θαλάσσια επικοινωνία μεταξύ των δυτικών ακτών της Μ. Ασίας, της Ιλλυρίας, της Απουλίας και της Σικελίας.Η έρευνα αυτή καταλήγει σε σημαντικές ενδείξεις, που αφορούν στην ταύτιση της Λευκάδας με την Ομηρική Ιθάκη.

Στη συνέχεια μίλησαν οι: Richard Jung, I Μόσχος, M. Mehofer: Σκοτώνοντας με τον ίδιο τρόπο: «Οι ειρηνικές επαφές για τον πόλεμο μεταξύ Δυτ. Ελλάδας και Ιταλίας κατά την διάρκεια των όψιμων μυκηναϊκών χρόνων»

Ernst-Ludwig Schwandner: «Επιρροές της Κάτω Ιταλίας πάνω στην δυτική ελληνικά μητέρα πατρίδα και τα Ιόνια νησιά κατά την κλασική αρχαιότητα στον χώρο της αρχιτεκτονικής».

Claudio Giardino, Χρηστίνα Μερκούρη: «Ελλάδα και Νότια Ιταλία: Μια «πολύτιμη σχέση».



Στον τριήμερο συνεδριακό κύκλο και τις παράπλευρες πολιτιστικές εκδηλώσεις που πραγματοποίησε το Ι.ΠΟ.ΠΟΙ.Ζ. σε συνεργασία με την Π.Δ.Ε. συνέβαλε καθοριστικά η ευγενική χορηγία της ΓΕΦΥΡΑΣ Α. Ε., η οποία ως γνωστόν δίνει δυναμικό «παρών» σε κάθε πολιτισμική δράση. Εν προκειμένω εκτός των άλλων συνέβαλλε και με την πρόσκληση της διεθνούς κύρους ακαδημαϊκού Ελένης Γλύκατζη Αρβελερ.