ΣΤΟ ΦΩΣ Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΙΚΗ

Στο φως η Αρχαία Ελίκη
Παγκόσμιο ενδιαφέρον έχουν προκαλέσει οι ανασκαφές της Αρχαίας Ελίκης, της πρώτης πρωτεύουσας της Αχαϊας, που βρίσκονται σε εξέλιξη. Οι ανασκαφές έχουν «φιλοξενηθεί» σε ξένα δημοσιογραφικά δίκτυα, όπως το BBC, το οποίο αφιέρωσε 50 λεπτά για την ανάδειξη της Αρχαίας Ελίκης. Eπικεφαλής των ανασκαφών είναι η αρχαιολόγος Ντόρα Κατσωνοπούλου. Η Ν. Κατσωνοπούλου διεξάγει σχετικές εργασίες στην περιοχή από το 1988, υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Πατρών, της Αμερικανικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών και της Εταιρείας Φίλων Αρχαίας Ελίκης. Αυτή τη στιγμή πραγματοποιούνται ανασκαφές ταυτόχρονα σε τέσσερις θέσεις, σε μία ζώνη αρκετών χιλιομέτρων μεταξύ των ποταμών Σελινούντα και Κερυνίτη. Στα Νικολαίικα και στον Ριζόμυλο Διακοπτού έχουν εντοπιστεί αρχαιότητες από την ίδρυση της Αρχαίας Ελίκης στη μυκηναϊκή περίοδο έως την καταστροφή της τον 4ο αιώνα π.Χ. και λείψανα της ακόμα παλαιότερης πόλης της 3ης χιλιετίας π.Χ. που σώζεται ανέπαφη σε βάθος 3-5 μέτρα. Επίσης ανασκαφές πραγματοποιούνται στην Ελίκη Διακοπτού και στα Βαλιμίτικα Αιγίου, όπου έχει ανακαλυφθεί οικισμός και τάφοι των χρόνων ανασύστασης της Αχαϊκής Συμπολιτείας, με μεγάλο κτιριακό συγκρότημα αρχαίων βαφείων, μοναδικό εύρημα στο είδος του σε όλη τη λεκάνη της Δυτικής Μεσογείου.
Από την Εποχή του Χαλκού
Σύμφωνα με την επικεφαλής αρχαιολόγο Ντόρα Κατσωνοπούλου, «τα αρχαιολογικά ευρήματα από τις έρευνες αποδεικνύουν ότι η περιοχή της Αρχαίας Ελίκης άκμασε ήδη από την πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Συνέχισε να πρωταγωνιστεί στη Μυκηναϊκή και Γεωμετρική περίοδο μέχρι τους Αρχαϊκούς - Κλασικούς χρόνους. Τον 4ο αιώνα ανασυντάσσεται και παρουσιάζει νέα ακμή στους πρώιμους Ελληνιστικούς χρόνους 3ος-2ος αιώνας, με συνέχεια ζωής και έως το τέλος της Ρωμαϊκής περιόδου». Ο γενικός γραμματέας της περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας δήλωσε εντυπωσιασμένος από τις ανασκαφές τονίζοντας ότι «ο τόπος που βρισκόμαστε, η Αιγιαλεία, με την εύφορη γη και την προστατευμένη από επιδρομές τοποθεσία, ευνόησε, όπως ήταν αναμενόμενο, τη δημιουργία μεγάλων πολιτικών και οικονομικών κέντρων, στα οποία περιλαμβάνονταν 7 από τις 12 μεγάλες πόλεις της Αχαϊας. Το σημαντικότερο από τα κέντρα αυτά ήταν η Αρχαία Ελίκη, που δέσποζε στην Αχαΐα μέχρι τις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ., οπότε υπέστη βαρύ πλήγμα από καταστροφικό σεισμό, ο οποίος εικάζεται ότι δημιούργησε και τσουνάμι, με αποτέλεσμα τη μερική καταβύθιση της πόλης και τη σταδιακή δημιουργία ενός μύθου αντίστοιχου της χαμένης Ατλαντίδας. Οι ανασκαφές που διεξάγονται εδώ κατά την τελευταία εικοσαετία, πιστοποιούν ότι η περιοχή κατοικούνταν τουλάχιστον από το 2500 π.Χ., δηλαδή από την Πρωτοελλαδική περίοδο, ενώ συνέχισε να κατοικείται και μετά την καταστροφή». Τα μέχρι τώρα ανασκαφικά ευρήματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αξίζει να τα επισκεφθούν οι πολίτες. Ηδη για τον σκοπό αυτόν έχει υποβληθεί στο ΕΣΠΑ για χρηματοδότηση μελέτη διαμόρφωσης επισκέψιμου χώρου στο σημαντικό αρχαίο κτίριο βαφής υφασμάτων που έχει αποκαλυφθεί στην περιοχή. Αξίζει να αναφερθεί ότι στις ανασκαφές που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο συμμετέχουν εθελοντικά δεκάδες προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές από γνωστά ακαδημαϊκά ιδρύματα του εξωτερικού, μεταξύ των οποίων τα Πανεπιστήμια Οξφόρδης, Κοπεγχάγης, Οσλο, Νέας Υόρκης, Μόντρεαλ και Σίδνεϊ.

Πηγή: Έθνος, Λ. Μπάστα, 17/8/09 http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11386&subid=2&pubid=5342846#
Πηγή: Έθνος

Η Ομορφοκκλησιά

Tα Νέα

Το Ολυμπιακό Γυμναστήριο που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Αλέξανδρος Τομπάζης στο Γαλάτσι θα μετατραπεί σε μεγάλο τριώροφο εμπορικό κέντρο, με 180 καταστήματα που θα καταλαμβάνουν 15.000 τ.μ., θα ενισχυθεί με τη διάνοιξη τριώροφου υπόγειου γκαράζ για τουλάχιστον χίλια τριακόσια αυτοκίνητα. Κι όλα αυτά, παρά τις αντιδράσεις γειτονικών δήμων και δεκάδων οργανώσεων για την επιβάρυνση που θα φέρει η αλλαγή των χρήσεων σ΄ έναν χώρο που προοριζόταν για αθλητισμό, πολιτισμό, πράσινο, αναψυχή. Η απόσταση που χωρίζει τις σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις, όπως και τα τέσσερα νέα ανοιχτά γήπεδα- πινγκ πονγκ, μπάσκετ, παγοδρόμιο, μπάντμιντον- που θα κατασκευασθούν σε μια έκταση 91 στρεμμάτων απέναντι από την Ομορφοκκλησιά Γαλατσίου, τον ναό του Αγίου Γεωργίου που έχει κηρυχθεί και προστατευόμενο βυζαντινό μνημείο του 12ου αιώνα, είναι τόσο μεγάλη (230 μ.), ώστε ούτε τα αυξημένα επίπεδα θορύβων και ρύπων, ούτε οι δονήσεις του εδάφους κατά την εκτέλεση των εργασιών, ούτε η εν γένει επιβάρυνση της περιοχής μπορεί να προκαλέσουν άμεση ή έμμεση βλάβη στο εκκλησάκι που αποτελεί το «τοπόσημο» της περιοχής. Με βαριά καρδιά το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, παρά τις αρνητικές εισηγήσεις των υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού, ενέκρινε τελικά τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων η οποία υποβλήθηκε από την εταιρεία Ρark Αvenue που θα μετατρέψει τον χώρο των αθλητικών εγκαταστάσεων και πρασίνου σε τόπο εμπορίου και αναψυχής με κινηματογράφους και εστιατόρια. Περιορίστηκε δε να διατυπώσει τον όρο-ευχή να εξετασθεί από τους μελετητές η δυνατότητα περιορισμού των εμπορικών δραστηριοτήτων. Ζήτησε όμως να υποβληθούν προς έγκρισιν οι τελικές μελέτες, ώστε να φανεί ότι εξωτερικά τουλάχιστον το κτίριο δεν θα παρουσιάζει «εικόνα καρναβαλιού με φώτα και διαφημίσεις». Επέβαλε επίσης τον όρο να φροντίσει η εταιρεία για την προστασία του περιβάλλοντος χώρου της Ομορφοκκλησιάς, η οποία σημειωτέον δεν βρίσκεται εντός και παραμένει κλειδωμένη, αν και διαθέτει υπέροχο τοιχογραφικό διάκοσμο. Άλλος όρος είναι να μην τοποθετηθούν φωτεινές επιγραφές προς την εκκλησία και να τοποθετηθούν κολονάκια και άλλα φυσικά εμπόδια για τον περιορισμό της ανεξέλεγκτης στάθμευσης κοντά στο μνημείο. Επίσης να δημιουργηθεί διάδρομος πρόσβασης με ενημερωτικές πινακίδες από τον χώρο του εμπορικού κέντρου προς την Ομορφοκκλησιά.

Πηγή: Τα Νέα, Π. Κατημερτζή, 14/5/09

ΤΟ ΟΧΥΡΟ ΤΟΥ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΟΝ ΠΕΡΣΙΚΟ ΚΟΛΠΟ

Καθημερινή
Η Αγγελική Κοτταρίδη, αρχαιολόγος -διευθύντρια του Μουσείου της Βεργίνας, δείχνει τις φωτογραφίες αυτών των πέντε εβδομάδων που έμεινε η ελληνική αρχαιολογική αποστολή στο νησί Φαϊλάκα- στον μυχό του Περσικού Κόλπου- κοντά στο δέλτα του ποταμού Τίγρη, και συμμερίζεσαι τον ενθουσιασμό της. Ένα οχυρό στη μέση του πουθενά, 300 περίπου κινητά ευρήματα, άμμος παντού, ολόγυρα θάλασσα, ένα προκάτ σπίτι για τα βράδια τους που έμοιαζαν φοιτητικά, το οποίο αποτελούσε και τη μονάδα συντήρησης των αρχαίων που έβρισκαν. Μαζί εικόνες από εντυπωσιακά ηλιοβασιλέματα, αλλά και μια πρωτόγνωρη ατμόσφαιρα, όταν η κίτρινη σκόνη τύλιγε ασφυκτικά τα πάντα στο πέρασμά της.Το ταξίδι στο Κουβέιτ είναι απίστευτη εμπειρία. Να σκέφτεσαι ότι στον Περσικό Κόλπο υπάρχει ένα νησάκι, το οποίο ο Μ. Αλέξανδρος ονόμασε Ίκαρο. Στην ουσία ένα φυλάκιο ήταν η Φαϊλάκα, μήκους περίπου 18 χιλιομέτρων (η αρχαία Ίκαρος), απ’ όπου έβλεπαν τα πλοία όταν περνούσαν από εκεί. Δεν ήταν μεγάλο λιμάνι, μας λέει η Αγγελική Κοτταρίδη - επικεφαλής της αποστολής, πήγε στο νησί για δεύτερη χρονιά στο πλαίσιο της διμερούς αρχαιολογικής συμφωνίας που υπεγράφη τον Ιούλιο του 2007 ανάμεσα στο υπουργείο Πολιτισμού και το National Council for Culture, Arts and Letters του Κουβέιτ.Ιδρύθηκε από τους Σελευκίδες, επιγόνους του Αλεξάνδρου, με κριτήριο τη θέση με τη μεγάλη στρατηγική σημασία αφού ήλεγχε τη θαλασσινή είσοδο της Μεσοποταμίας. Η παρουσία των Ελλήνων είναι εμφανής εδώ, για τουλάχιστον δύο αιώνες. Το φανερώνουν το ελληνιστικό οχυρό, ο ναός, οι βωμοί, οι αρχαίες επιγραφές, τα αγγεία. Και βέβαια η περίφημη στήλη της Ικάρου με την ελληνική μεγάλη επιγραφή με τους 43 στίχους (επιστολή προς τον αξιωματούχο Ανάξαρχο την εποχή της δυναστείας των Σελευκιδών) που υπέστη σοβαρές ζημιές μετά την εισβολή των Ιρακινών. Τώρα συντηρήθηκε, αποκαταστάθηκε και τοποθετήθηκε έπειτα από 2.000 χρόνια στη βάση της.Λένε πως στα αρχαία χρόνια το νησί ήταν δασωμένο. Τα προϊόντα της Φαϊλάκα είναι άμμος, άσφαλτος, μαργαριτάρια, ψάρια και πετρέλαιο. Εκατοντάδες είναι τα όστρακα που βρέθηκαν, τα σφονδύλια και ακόμη εντυπωσιακότερα τα ίχνη. Από ένα λεπτοϋφασμένο ύφασμα αλλά και από καμένα καλάθια. Δεν είναι εύκολο να συντηρήσεις τέτοια ευρήματα για να μην τα καταστρέψεις. Όμως η υπομονή και η παρατηρητικότητα των μελών της αποστολής αποκάλυψε τα ίχνη ενός ψαριού από το οποίο διακρίνονται δέρμα και αγκάθια.Άλλα εντυπωσιακά ευρήματα είναι η αραμαϊκή επιγραφή, τα ποτήρια κρασιού που θυμίζουν έντονα τα μακεδονικά πρότυπά τους, διάφορα αγγεία που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι της αρχαίας Ικάρου και σημερινής Φαϊλάκας για να παστώνουν ψάρια, γάστρες, πιατέλες, διάφορα μαργαριτοφόρα αγγεία, ένας κτιστός φούρνος μέσα στον οποίο έψηναν ψωμί σαν αυτό το λαχταριστό που τρώμε από τους Άραβες.Η ανασκαφική έρευνα του οχυρού έδειξε ότι υπάρχουν πέντε τουλάχιστον και όχι δύο οικοδομικές φάσεις. Η συστηματική μελέτη των λειψάνων των ναών, των βωμών και του οχυρού οδήγησε σε μια νέα πρόταση αναπαράστασης αυτού του ενδιαφέροντος αρχιτεκτονικού συνόλου. Χτισμένο με μέτρα μακεδονικά ακολουθώντας τις αντιλήψεις που διαμορφώθηκαν στη μακεδονική αυλή των χρόνων του Φιλίππου Β΄ και του Μ. Αλεξάνδρου, το ιερό της Φαϊλάκας αποδεικνύεται πως έχει μεγαλύτερη σημασία από όση μέχρι σήμερα του αποδόθηκε για τη μελέτη και την κατανόηση των ιδεολογικών δομών και των αρχιτεκτονικών μορφών, λένε οι επιστήμονες.Η χρυσή τομήΓια να ολοκληρωθεί η έρευνα θέλει άλλα δύο με τρία χρόνια. «Αναλύοντας το φρούριο, ψάχνοντας καλά τον ναό και βλέποντας τα διάσπαρτα μέλη (έχοντας φυσικά και την εμπειρία του ανακτόρου των Αιγών, στην αρχιτεκτονική του οποίου ασκήθηκε τα τελευταία χρόνια), κατάφερα να αναγνωρίσω το μοντέλο. Τον σχεδιασμό με τις χρυσές τομές, την επανάληψη, τα μακεδονικά μέτρα. Νομίζω πως από το όλο εγχείρημα, αυτό θα μείνει, διότι αποδεικνύει ότι το σύνολο αυτό αντικατοπτρίζει ιδέες πρώιμες ελληνιστικής αρχιτεκτονικής που δεν τις ξέρουμε από αλλού», λέει η Αγγελική Κοτταρίδη.Πηγή: Καθημερινή, Γ. Συκκά, 17/5/09

ΠΟΥ ΕΤΡΕΧΑΝ ΤΑ ΑΛΟΓΑ ΣΤΑ ΙΣΘΜΙΑ

Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 30 Μαρτίου 2009
Πού τρέχαν τ' άλογα στα Ισθμια;
Σε αναζήτηση του Ιπποδρόμου των Ισθμίων βρίσκεται η αρχαιολογική έρευνα.
Ψάχνουν τον χώρο στον οποίο τελούνταν οι ιππικοί αγώνες προς τιμήν του θεού των ίππων, Ποσειδώνα, όπως ανακοινώθηκε στο Α' Διεθνές Αρχαιολογικό Συνέδριο της Κορίνθου (27-29 Μαρτίου).
«Τα πρώτα χρόνια οι ιππικοί αγώνες και οι αρματοδρομίες μπορεί να πραγματοποιούνταν σε οποιονδήποτε ανοιχτό χώρο κοντά στο ιερό. Σταδιακά όμως η δημοτικότητα των αγώνων θα πρέπει να κατέστησε αναγκαία την ύπαρξη μιας συγκεκριμένης περιοχής για τους θεατές, που ενδέχεται να ήταν δεκάδες χιλιάδες», σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου Wichita των ΗΠΑ, Frederick Hemans. «Πού θα μπορούσε να υπάρχει τέτοιος χώρος στα Ισθμια;», αναρωτιέται ο Αμερικανός ιστορικός. Και υποστηρίζει ότι «στους χώρους γύρω από το ιερό υπάρχει μία μόνο τοποθεσία που θα μπορούσε να καλύπτει ικανοποιητικά τις απαιτήσεις ενός ιπποδρόμου». Είναι η κοιλάδα της Ράχης, ΝΑ του ιερού της Ισθμίας, όπως έδειξαν τα αποτελέσματα τοπογραφικών ερευνών και ερευνών με απομακρυσμένο αισθητήρα.
«Το νοτιοανατολικό άκρο της κοιλάδας είναι στρογγυλεμένο και έχει τη μορφή σφενδόνης, ενώ οι δύο λόφοι που το πλαισιώνουν φαίνεται πως έχουν υποστεί μεταβολές για να παράσχουν χώρο για τους θεατές, όπως και στα ελληνικά στάδια. Η βάση της κοιλάδας έχει μήκος 360 μέτρα και πλάτος 90 μέτρων και συγκρίνεται με τους ρωμαϊκούς ιπποδρόμους της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης. Οι μετρήσεις της αγωγιμότητας του εδάφους σε αυτό το σημείο υποδηλώνουν πως υπάρχει μια οριζόντια επιφάνεια λίγα μέτρα κάτω από το σημερινό επίπεδο του εδάφους, που θα μπορούσε να είναι και ο αρχαίος στίβος. Στο νοτιοανατολικό άκρο, νοτίως του μεταγενέστερου σταδίου, υπάρχει τεχνητό άνδηρο σε κατάλληλη θέση για τα σημεία εκκίνησης των αρματοδρομιών».
Τα Ισθμια διεξάγονταν από τον 7ο αι. π.Χ. την άνοιξη κάθε δύο χρόνια και διαρκούσαν τρεις μέρες. Τον 6ο αι. π.Χ. οι Κορίνθιοι πρόσθεσαν γυμνικούς και ιππικούς αγώνες. Οι αγώνες συνεχίστηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της Ρωμαϊκής εποχής. Οι αθλητικοί αγώνες διεξάγονταν στον στίβο και οι μουσικοί στο θέατρο. Οι νικητές λάμβαναν αρχικά στεφάνι από πεύκο και από τις αρχές του 5ου αι. π.Χ. από αγριοσέλινο. Στους ρωμαϊκούς χρόνους και από τα δύο.
Ν.ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ