Ο Μηχανισμός Των Αντικυθήρων

Ο αρχαιότερος υπολογιστής στο ΑΠΘ

Κατασκεύασαν πιστό αντίγραφο του Mηχανισμού των Αντικυθήρων

Tου Θαναση Τσιγγανα

Οταν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Γέιλ, Ντέρεκ ντε Σόλα Πράις, μετά 23 χρόνια ερευνών τοποθετούσε την πλάκα στο πρώτο αντίγραφο του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, πίστευε ότι είχε φτάσει στη λύση του μεγάλου γρίφου για τα πρώτα γρανάζια που κατασκεύασαν και συνδύασαν οι αρχαίοι Ελληνες πριν από 20 αιώνες. Οι ραδιογραφίες του πυρηνικού φυσικού Χαρ. Καράκαλου, που βοήθησαν τον Αμερικανό καθηγητή, και

κυρίως τα συμπεράσματα του δρος Πρ, για το πώς συνδέονταν οι πολύπλοκοι άξονες με γρανάζια

του Μηχανισμού, «μας υποχρέωσαν να αλλάξουμε ριζικά τα όσα πιστεύαμε για την ελληνιστική

τεχνολογία».

Ομως, όπως σημείωνε ο Αυστραλός επιστήμονας Αλαν Μπρόμλεϊ, που επίσης ασχολήθηκε χρόνια με

το αρχαίο αντικείμενο κατασκευάζοντας κι αυτός ένα αντίγραφο, το μυστήριο συνεχίζεται. Σήμερα, διά

χειρός ομάδας του ΑΠΘ, η χώρα μας διαθέτει το πιο «κοντινό» αντίγραφο του αρχαιοελληνικού

τεχνολογικού θαύματος.

Το πολύπλοκο μηχάνημα, που ανασύρθηκε το 1900 από τον βυθό της θάλασσας των Αντικυθήρων

από Σύμιους σφουγγαράδες, κρατά ακόμη κρυμμένα κάποια μυστικά του, παρά τις υπερσύγχρονες

τομογραφίες που έγιναν στα τμήματά του στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, τις αλλεπάλληλες

επιστημονικές έρευνες και τις προσπάθειες διακεκριμένων επιστημόνων να κατασκευάσουν

πανομοιότυπους μηχανισμούς που να αποδίδουν αστρονομικά δεδομένα, όπως πιστεύεται ότι παρείχε

στον χρήστη του ο αρχαίος μηχανισμός που βρέθηκε στο ρωμαϊκό ναυάγιο του 80 π.Χ.

Σήμερα, περίπου 30 χρόνια μετά τις δημοσιεύσεις του Πράις, ο αριθμός των αξιόλογων αντιγράφων

του Μηχανισμού των Αντικυθήρων σε μουσεία και εκθέσεις όλου του κόσμου δεν ξεπερνούν τα 15.

Με σύγχρονα υλικά

«Αυτό ίσως να οφείλεται στο ότι έχει διασωθεί μόνο το 40% του αρχαίου μηχανισμού και λείπει το

υπόλοιπο. Ξέρουμε τι κάνει, αλλά σίγουρα μπορεί να κάνει και κάτι παραπάνω», τονίζει ο μαθηματικός

Διον. Κριάρης, που έχει κατασκευάσει με συγχρονα υλικά το 1/3 των αντιγράφων σε Αθήνα,

Θεσσαλονίκη και Νέα Υόρκη.

Σύμφωνα με την επικρατούσα επιστημονική άποψη, ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων ήταν ένας

αναλογικός υπολογιστής εκπληκτικής τεχνολογίας. Ο πρώτος υπολογιστής του κόσμου.

Κατασκευάστηκε πριν από περίπου 2.000 χρόνια (υπάρχουν ελάχιστες ιστορικές αναφορές γι’ αυτόν)

κι εχρησιμοποιείτο για τον ακριβή υπολογισμό της θέσης του Ηλιου, της Σελήνης, πιθανώς και των

πλανητών.

«Δεν μπορώ να φανταστώ την τεχνολογία που χρησιμοποίησαν οι αρχαίοι τεχνίτες για την κατασκευή

των αξόνων πολύπλοκης γεωμετρίας που στηρίζουν τα δεκάδες γρανάζια που περιέχει ο Μηχανισμός

των Αντικυθήρων», τονίζει στην «Κ» ο αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ κ.

Κυρ. Ευσταθίου. «Υπάρχουν άξονες στο εσωτερικό του με τετραγωνικές, κυλινδρικές διατομές,

έκκεντροι που ακόμη και σήμερα είναι δύσκολο να κατασκευαστούν και παραμένει ερώτημα πώς τους

κατασκεύαζαν και με τόση ακρίβεια...»

Ο ίδιος μαζί με τον καθηγητή Αστρονομίας του ΑΠΘ κ. Γιάννη Σειραδάκη εργάστηκαν στα εργαστήρια

του Πανεπιστημίου για την κατασκευή ενός πανομοιότυπου Μηχανισμού των Αντικυθήρων ίδιας

κλίμακας, ολόιδιων υλικών και ίδιου τρόπου συναρμολόγησης με αυτά του αρχαίου.

Στα 29 γρανάζια που έχουν εντοπιστεί στα θραύσματα του πρωτοτύπου, με βάση αστρονομικά μεγέθη

προσδιορίστηκαν άλλα 10 και τα νέα στοιχεία από το εσωτερικό των θραυσμάτων που αποκάλυψε ο

πρωτοποριακός τομογράφος Blade Runner τo 2005 στο Μουσείο Αθηνών, οδήγησαν την ομάδα του

ΑΠΘ στην κατασκευή ενός αντιγράφου «όσο το δυνατόν πιστότερου μπορούσε να γίνει, χωρίς όμως να

χρησιμοποιηθούν μοντέρνα και σύγχρονα μηχανολογικά υλικά», υπογράμμισε στην «Κ» ο κ.

Σειραδάκης.

«Χρησιμοποιήσαμε ακτίνες λέιζερ, κατασκευάσαμε τα γρανάζια με ηλεκτροδιάβρωση κοπής με σύρμα

και τους πολύπλοκους αξονες με ψηφιακά καθοδηγούμενες εργαλειομηχανές (CNC). Μεταξύ άλλων,

απαιτήθηκε απόλυτη ακρίβεια υπερσύγχρονης τεχνολογίας για τη διάνοιξη 365 οπών (ημέρες έτους)

διαμέτρου μισού χιλιοστού που η μια “ακουμπάει” στην άλλη χωρίς να ενώνονται και ξαναδημιουργεί

ερωτήματα για πώς το πετύχαιναν οι αρχαίοι τεχνίτες», υπογραμμίζει ο κ. Ευσταθίου.

Η πανεπιστημιακή ομάδα του ΑΠΘ αναζητεί τώρα πόρους χρηματοδότησης για να προχωρήσει στην

κατασκευή τριών πιο βελτιωμένων αντιγράφων (λιγότερο ευαίσθητα στη χρήση), που θα διαθέτουν την

απόλυτη βαθμονόμηση και θα μπορούν να εκτελουν τους ίδιους αστρονομικούς υπολογισμούς που

σήμερα συνήθως στα αστεροσκοπεία εκτελούνται μέσα από τα προγράμματα των σύγχρονων

ηλεκτρονικών υπολογιστών...

Hμερομηνία : 18/10/09

Copyright: http://www.kathimerini.gr

ΟΡΦΕΑΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΑ

ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗ
Ο Ορφέας στο επίκεντρο κορυφαίων επιστημόνων αστρονομίας και φυσικής
24.09.2009
Οντότητα που έδρασε στη Θράκη και επηρέασε την επιστήμη, τη μεταφυσική, τη
θεολογία και τις τέχνες
Το θέμα «Ορφέας και Κοσμογονία» θα αναπτύξουν κορυφαίοι επιστήμονες της αστρονομίας και της φυσικής, στα πλαίσια του συνεδρίου, που διοργανώνει η νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Ροδόπης – Έβρου, στην Κομοτηνή, την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2009, στις 6 μ.μ. στο κεντρικό αμφιθέατρο της πανεπιστημιούπολης.
Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιώργος Γραμματικάκης. Θα πραγματοποιηθούν ομιλίες καθηγητών του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών υπό τον συντονισμό του καθηγητή αστρονομίας του Α.Π.Θ., Ιωάννη Σειραδάκη.
Το συνέδριο στην Κομοτηνή αποτελεί συνέχεια του πρώτου συνεδρίου για τον Ορφέα
που διοργανώθηκε πέρσι στην Αλεξανδρούπολη, παρουσία του προέδρου της Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια. Το συμπόσιο έχει ως αντικείμενο την κοσμογονία, καθώς φέτος η ανθρωπότητα γιορτάζει τα 600 χρόνια από τη γέννηση του Γαλιλαίου που θεμελίωσε τη θεωρία του ηλιοκεντρικού συστήματος, αντικείμενο με το οποίο ασχολήθηκε η ορφική κοσμογονία. Ο πρόεδρος της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Ροδόπης – Έβρου, ομότιμος καθηγητής Δ.Π.Θ, Γεώργιος Μηνόπουλος, εξήρε την προσωπικότητα του Ορφέα και την προσφορά του στον παγκόσμια πολιτισμό, «για τον Ορφέα υπάρχουν τόσα κείμενα που μέσα από αυτά προκύπτει μια φιλοσοφία, μια μεταφυσική που αναφέρεται στον ένα και μοναδικό
Θεό που δημιούργησε το σύμπαν, αλλά αναφέρεται και στην επιστήμη. Μέσα από τα Ο Ορφέας στο επίκεντρο κορυφαίων επιστημόνων ασ. κείμενα αυτά προκύπτει μια πολύ ενδιαφέρουσα κοσμογονία που εν πολλοίς έχει ισχύ μέχρι και σήμερα και φυσικά αναφέρονται και στις τέχνες με κυρίαρχο θέμα βέβαια τον Ορφέα και την Ευρυδίκη, ή να το πούμε αλλιώς ο πρώτος άνθρωπος, η Ευρυδίκη, που γυρίζει από τον κάτω κόσμο επάνω, υπάρχει μια νεκρανάσταση και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει όχι μόνο ένας συμβολισμός, αλλά και μια φιλοσοφία. Αυτά τα πράγματα τα γνωρίζει ολόκληρη η ανθρωπότητα και τα έχει αναδείξει σε ένα κυρίαρχο θέμα, κυρίως βέβαια προς την μορφή της τέχνης, αρκεί να πούμε ότι μέχρι το 1920 είχαν γραφτεί 50 όπερες οι οποίες αναφερόντουσαν στο θέμα Ορφέας και Ευρυδίκη. Ο πρόεδρος της Ν.Α.Ρ.Ε. κάλεσε τους πολίτες της Ροδόπης και της Θράκης να παρακολουθήσουν τις εργασίες του συμποσίου και με τη συμμετοχή τους να συμβάλλουν στην ανάδειξη της
προσωπικότητας του Θράκα Ορφέα
Πρόγραμμα συμποσίου
]Το πρόγραμμα έχει ως εξής: 18.00 – 18.30 Προσφωνήσεις. 18.30 – 19.30 ομιλία «Η γένεση του Σύμπαντος και το αρχέγονος φως» Γιώργος Γραμματικάκη, ομ. καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης. 19.30 – 20.00 Διάλειμμα. 20.00 – 21.30 Ομιλίες «Ορφική κοσμογονία: Αστρονομία και μυστηριακή λατρεία» Μάρω Παπαθανασίου, αν. καθηγήτρια τμήματος Μαθηματικών, Πανεπιστημίου Αθηνών. «Το ηλιοκεντρικό σύστημα από τους ορφικούς έως την καθιέρωσή του», Στράτος Θεοδοσίου αν. καθηγητής τμήματος Φυσικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Από τον Ορφέα στον μηχανισμό των Αντικυθήρων» Ξενοφών Μουσάς, αν. καθηγητής τμήματος Φυσικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στο χώρο της εκδήλωσης θα εκτεθούν banners και θα λειτουργήσει έκθεση βιβλίων, με θέμα τον «Ορφέα».
Το συμπόσιο συνδιοργανώνουν οι νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις Ροδόπης και Έβρου, ο
Δήμος Κομοτηνής και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
Νικ. Ζωίδου 22-24, 69100 Κομοτηνή. Τηλ: 25310 22791, 25310 33255, Fax: 25310 31302. Email:
xronos@xronos.gr
Copyright © «Ο ΧΡΟΝΟΣ» Καθημερινή Εφημερίδα της Κομοτηνής, 2001 - 2006.

ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΣΤΟΥΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ

«Οι καπνοβιομηχανίες μόλις και μετά βίας συγκρατούνται και δεν εκφρά­ζουν δημοσίως τις θερμές τους ευχα­ριστίες στους υπευθύνους των αντι-καπνιστικών εκστρατειών...»



Οι προσπάθειες να σβήσει η Ελλάδα το τσιγάρο μετρούν ήδη περίπου τρείς μήνες ζωής. Καθώς η αναστάτωση και ο φανα­τισμός των πρώτων ημερών καταλαγιά­ζουν, ορισμένες όψεις του νόμου καθί­στανται άκρως ενοχλητικές. Στα μικρά κα­ταστήματα καπνιζόντων επικολλάται ει­δικό σήμα-στίγμα. Κάτι τέτοιο δεν έχει προβλεφθεί για τις αίθουσες μη καπνιζό­ντων. Η ουδέτερη λύση «αίθουσα καπνι­ζόντων» και «αίθουσα μη καπνιζόντων» δεν επελέγη. Επομένως, ο επίσημος στιγ­ματισμός του καπνιστή είναι πλέον γεγο­νός. Εκτός από τη σήμανση-στίγμα, υφί­σταται επίσης ένας τετραψήφιος τηλε­φωνικός αριθμός, στον οποίο ο πολίτης μπορεί να καταγγείλει καπνίζοντες που τον ενοχλούν. Γιατί θα έπρεπε να υπάρ­χει ειδική δυνατότητα τηλεφωνικής κα­ταγγελίας; Τόσο σοβαρό κρίνεται το «αδί­κημα»; Καταγγέλλει κανείς σε ειδικό τη-
λεφωνικό αριθμό π.χ. την εμφάνιση ενός μεθυσμένου ή την επι­κίνδυνη οδήγηση μιας μοτοσικλέτας;
Η αντικαπνιστική εκστρατεία έχει ως θεωρητική και νομιμο­ποιητική βάση τις υποτιθέμενες συνέπειες του παθητικού καπνί­σματος, το οποίο -ειρήσθω εν παρόδω- αποτελεί ελληνική εφεύ­ρεση . Έχουν τόσο πολλά ειπωθεί σχετικά με τη βλαπτικότητα του παθητικού καπνίσματος, ώστε να βρισκόμαστε ένα μικρό μόνο βήμα πριν από την κοινωνική εκτροπή: κανένα δικαστήριο δεν θα μπορέσει να απορρίψει αίτημα για άμεση έκδοση διαζυγίου αν ο ένας εκ των δύο συζύγων κατηγορήσει τον άλλο ως μανιώδη κα­πνιστή, ο οποίος θέτει, όπως οι «ειδικοί» διατυμπανίζουν, σε κίν­δυνο την υγεία του καπνίζοντας συνεχώς στο σπίτι. Βέβαια, ενώ το τσιγάρο διώκεται από παντού, το οινόπνευμα έχει κατακλύσει όλες τις εκδηλώσεις της ζωής και συνεχώς πατρονάρεται από την τηλεόραση. Η διαφήμιση είναι ελεύθερη, κι ας αφο­ρά κυρίως τα σκληρά ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε οινό­πνευμα. Και όχι μόνο. Σχεδόν σε όλες τις τηλεοπτικές σειρές ελ­ληνικής παραγωγής, οι πάντες πίνουν ασταμάτητα. Το οινόπνευ­μα αποτελεί μέσον ενίσχυσης των ευχάριστων στιγμών αλλά και μέσον ανακούφισης από δυσάρεστες ή στρεσογόνες καταστά­σεις. Είτε βάφτιση είτε κηδεία, θέλει το ουίσκι της. Οι εταιρείες ποτών έχουν υποχρεωθεί στις διαφημίσεις τους να περιλαμβάνουν την προειδοποί­ηση «απολαύστε υπεύθυνα». Πέραν του ότι η προειδοποίηση είναι αρκούντως ασα­φής όσον αφορά τους κινδύνους από το ποτό (συγκρίνετε, παρακαλώ, με τις λε­πτομερείς περιγραφές πάνω στα πακέτα των τσιγάρων), περιλαμβάνει και τη λέξη «απόλαυση». Έτσι, η πολιτεία τονίζει, κλεί­νοντας πονηρά το μάτι, ότι στη χρήση οι­νοπνεύματος προεξάρχει η απόλαυση. Τότε, γιατί να μη γράφουν στα πακέτα των τσιγάρων «επικίνδυνη απόλαυση» που θα ήταν, άλλωστε, πολύ πιο κοντά στην πραγ­ματικότητα από τις σημερινές τρομολάγνες δήθεν προειδοποιήσεις; Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας δήλω­σε, απαντώντας σε σχετικό δημοσιογρα­φικό ερώτημα, ότι το οινόπνευμα δεν εντάσσεται σε παρόμοιες του καπνού απαγορεύσεις, γιατί αυτός που πίνει βλά­πτει τον εαυτό του, ενώ αυτός που καπνί­ζει βλάπτει και τους γύρω του. Καινοφα­νής άποψη, αφού παραβλέπει το γεγο­νός ότι η κατανάλωση οινοπνεύματος ευ­θύνεται για εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες σε τροχαία δυστυχήματα (πε­ρισσότερους από τους 700 που αποδί­δονται στο παθητικό κάπνισμα), ενώ πα­ράλληλα ευθύνεται, μεταξύ πολλών άλ­λων, και για την ενδοοικογενειακή βία. Και ενώ το κάπνισμα έχει πλέον ποινικοποιηθεί, η κατανάλωση οινοπνεύματος προ­βάλλεται, δυστυχώς, ακόμη και στις εορ­ταστικές εκδηλώσεις στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Κανείς δεν αμφιβάλλει για τις δυσμενείς συνέπειες του καπνίσματος στον καπνι­στή, αν και ο ίδιος και μόνο είναι υπεύθυ­νος να σταθμίσει τα συν και τα πλην και να αποφασίσει. Από εκεί και πέρα, το ζήτη­μα θα πρέπει να περιορίζεται στην ύπαρ­ξη ικανοποιητικού εξαερισμού και τίποτα περισσότερο. Ο καλός εξαερισμός απο­μακρύνει σχεδόν το 95% του καπνού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σήμερα το συντρι­πτικά μεγαλύτερο ποσοστό έκθεσης σε παθητικό κάπνισμα παρατηρείται στα σπί­τια και τα αυτοκίνητα, μεταξύ συζύγων, συγγενών και φίλων. Όπως είναι φυσικό, οι συνθήκες αυτές δεν επηρεάζονται από νομικές ρυθμίσεις. Σωστό είναι, ωστόσο, να λαμβάνονται μέτρα απαγόρευσης του καπνίσματος σε χώρους υποχρεωτικής και πολύωρης παραμονής όπως π.χ. οι χώροι εργασίας, τα μέσα μεταφοράς, οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, τα νοσοκομεία κ.ο. κ. Αυτό άλλωστε συνέβαινε σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό, κοινή συναινέσει κα­πνιστών και μη, και αυτό επιβάλλεται να συμβαίνει για λόγους αι­σθητικής και ασφάλειας (π.χ. από πυρκαγιά σε κινηματογράφο) χωρίς επίκληση λόγων υγείας και των θεωριών περί παθητικού καπνίσματος που μας έχουν εισαγάγει σε έναν επιστημονικό με­σαίωνα. Πράγματι, σήμερα το πογκρόμ εναντίον του καπνίσμα­τος και των καπνιστών έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις, ώστε να εί­ναι αδύνατη η διατύπωση αντίθετης άποψης προς την κρατούσα των θεολόγων - αστυνόμων της Ιατρικής, σε ό,τι αφορά τις συνέ­πειες του καπνίσματος. Εργασίες που υποστηρίζουν ότι δεν βλά­πτει, τουλάχιστον με μετρήσιμο τρόπο, το υποτιθέμενο παθητικό κάπνισμα, είτε δεν αναλαμβάνονται είτε δεν δημοσιεύονται. Η έρευνα για βελτίωση των τσιγάρων έχει επίσης σταματήσει, ενώ δεν εισάγεται κάποια δέσμευση των εταιρειών καπνού π.χ. να πα­ραγάγουν τσιγάρα με 30% λιγότερη πίσσα. Και τι κάνουν οι εταιρείες των τσιγάρων; Πώς αντιδρούν; Οι κα­πνοβιομηχανίες μόλις και μετά βίας συγκρατούνται και δεν εκ­φράζουν δημοσίως τις θερμές τους ευχαριστίες στους υπευθύ­νους των αντικαπνιστικών εκστρατειών. Η μεγάλη πλειονότη­τα των καπνιστών κόβει το τσιγάρο έπειτα από 2 - 4 δεκαετίες κα­πνίσματος. Επομένως, αφού υπήρξαν πελάτες για πολύ μεγάλο διάστημα. Ταυτόχρονα, όλοι αυτοί είναι γονείς που αποδεικνύουν στα παιδιά τους ότι τελικά το τσιγάρο κόβεται. Στα αυτιά των εφή­βων τα μελλοντικά προβλήματα υγείας από το τσιγάρο φαντά­ζουν τόσο μακρινά, ώστε να μην αξίζει τον κόπο να ασχολούνται με αυτά. Έτσι, η καπνοβιομηχανία χάνει τους μεγάλους σε ηλικία και επισφαλούς υγείας πελάτες, αλλά κάνει θραύση στους εφή­βους, οι οποίοι θα παραμείνουν πελάτες για πολλές δεκαετίες. Δεν υπάρχει, άλλωστε, μεγαλύτερο κίνητρο για να δοκιμάσει κά­τι ένας έφηβος από την απαγόρευση που επιβάλλουν οι καθω­σπρέπει ενήλικοι...
Ας μη γελιόμαστε. Η αντικαπνιστική εκστρατεία αποτελείτο μεγαλύτερο εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πειθαρχημένος άνθρωπος (;) που δεν καπνί­ζει, δεν πίνει, γυμνάζεται τακτικά, προσέχει τη διατροφή του και μπαινοβγαίνει στα ιατρεία για «προληπτική ιατρική» αποτελεί το περίγραμμα του επιθυμητού πολίτη, Γιατί δεν έχει χρόνο να ασχο­ληθεί με οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό του...

Μ. Πιτσιλίδης

ΤΕΧΝΟΠΑΡΚΟ-ΕΚΘΕΣΗ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Θεσσαλονίκη - Το Τεχνοπάρκο και η έκθεση Αρχαίας Τεχνολογίας εμπλουτίζουν το Μουσείο Τεχνολογίας «ΝΟΗΣΙΣ»
Συγγραφέας Κουζινοπούλου Μαρία (ANA)
Πόσο κυριολεκτική μπορεί να γίνει η φράση «Μια τρύπα στο νερό»; Πόσο ζυγίζουμε σε κάθε πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος; Πώς λειτουργεί η περίφημη οπτική άρπα, το μουσικό όργανο με το οποίο ο Ζαν Μισέλ Ζαρ εντυπωσιάζει σε κάθε του συναυλία; Σε περίπου 50 επιστημονικά ερωτήματα, που έχουν απασχολήσει το ευρύ κοινό επιχειρεί να δώσει απάντηση το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας «Νόησις», μέσα από τη δημιουργία του νέου εκθετηρίου του, «Τεχνοπάρκο». Τις απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά μπορεί να ανακαλύψει ο ίδιος ο επισκέπτης μέσα από τα διαδραστικά εκθέματα. Τα εκθέματα οργανώνονται σε έξι ενότητες: Παρατήρηση, Φαντασία, Περιέργεια, Πείραμα, Έμπνευση και Επινόηση. «Πρόκειται για μία έκθεση μοναδική για τα ελληνικά δεδομένα. Στόχος μας είναι να δείξουμε ότι, όλος ο κόσμος είναι Φυσική και μπορεί να εξηγηθεί με βάση την επιστήμη αυτή», τόνισε ο πρόεδρος του «ΝΟΗΣΙΣ» και ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ, Γιάννης Αντωνόπουλος, στη διάρκεια σχετικής συνέντευξης Τύπου. Το «Τεχνοπάρκο» δεν είναι η μόνη νέα έκθεση στο «ΝΟΗΣΙΣ», καθώς θα ανοίξει τις πύλες του, στις 15 Σεπτεμβρίου, ταυτόχρονα με την έκθεση για την Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία. Εξήντα πιστά αντίγραφα αρχαίων ελληνικών τεχνολογικών επιτευγμάτων, που κατασκευάστηκαν με βάση τις γραπτές μαρτυρίες και τα ανασκαφικά ευρήματα, θα έχουν την ευκαιρία να δουν οι επισκέπτες. Τα πρώτα εργαλεία, οι πρώτες ύλες, τα μηχανήματα με τα οποία κατασκευάστηκαν τα μεγάλα τεχνικά έργα, η σχέση της τέχνης με την τεχνολογία, οι πολεμικές μηχανές και τα ιατρικά εργαλεία είναι μερικά μόνο από τα εκθέματα. Οι δύο νέες εκθέσεις έρχονται να προστεθούν στο Εκθετήριο των Αυτοκινήτων, που ήδη λειτουργεί στο Μουσείο. Τον εμπλουτισμό των εκθέσεων του «ΝΟΗΣΙΣ» συμπληρώνει και η ανανέωση της εμφάνισης του χώρου υποδοχής του, όπου τοποθετήθηκαν προθήκες με εκθέματα από τις συλλογές του. Μεταξύ άλλων, παρουσιάζονται ένα τυπογραφικό πιεστήριο από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα, που χρησιμοποιήθηκε για την έκδοση της εφημερίδας «Νέα Αλήθεια», ένας διακόπτης ελαίου και μηχανές προβολής. Για την πλήρη λειτουργία του Μουσείου απομένει η δημιουργία του εκθεσιακού χώρου «Εικόνα και Ήχος», όπου θα στεγαστεί και το νέο Μουσείο Ραδιοφωνίας (αποτέλεσμα της υπογραφής πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ της ΕΡΤ3 και του «ΝΟΗΣΙΣ»).
© 2009 ΑΘΗΝΑΪΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ - ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΣΤΟ ΦΩΣ Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΙΚΗ

Στο φως η Αρχαία Ελίκη
Παγκόσμιο ενδιαφέρον έχουν προκαλέσει οι ανασκαφές της Αρχαίας Ελίκης, της πρώτης πρωτεύουσας της Αχαϊας, που βρίσκονται σε εξέλιξη. Οι ανασκαφές έχουν «φιλοξενηθεί» σε ξένα δημοσιογραφικά δίκτυα, όπως το BBC, το οποίο αφιέρωσε 50 λεπτά για την ανάδειξη της Αρχαίας Ελίκης. Eπικεφαλής των ανασκαφών είναι η αρχαιολόγος Ντόρα Κατσωνοπούλου. Η Ν. Κατσωνοπούλου διεξάγει σχετικές εργασίες στην περιοχή από το 1988, υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Πατρών, της Αμερικανικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών και της Εταιρείας Φίλων Αρχαίας Ελίκης. Αυτή τη στιγμή πραγματοποιούνται ανασκαφές ταυτόχρονα σε τέσσερις θέσεις, σε μία ζώνη αρκετών χιλιομέτρων μεταξύ των ποταμών Σελινούντα και Κερυνίτη. Στα Νικολαίικα και στον Ριζόμυλο Διακοπτού έχουν εντοπιστεί αρχαιότητες από την ίδρυση της Αρχαίας Ελίκης στη μυκηναϊκή περίοδο έως την καταστροφή της τον 4ο αιώνα π.Χ. και λείψανα της ακόμα παλαιότερης πόλης της 3ης χιλιετίας π.Χ. που σώζεται ανέπαφη σε βάθος 3-5 μέτρα. Επίσης ανασκαφές πραγματοποιούνται στην Ελίκη Διακοπτού και στα Βαλιμίτικα Αιγίου, όπου έχει ανακαλυφθεί οικισμός και τάφοι των χρόνων ανασύστασης της Αχαϊκής Συμπολιτείας, με μεγάλο κτιριακό συγκρότημα αρχαίων βαφείων, μοναδικό εύρημα στο είδος του σε όλη τη λεκάνη της Δυτικής Μεσογείου.
Από την Εποχή του Χαλκού
Σύμφωνα με την επικεφαλής αρχαιολόγο Ντόρα Κατσωνοπούλου, «τα αρχαιολογικά ευρήματα από τις έρευνες αποδεικνύουν ότι η περιοχή της Αρχαίας Ελίκης άκμασε ήδη από την πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Συνέχισε να πρωταγωνιστεί στη Μυκηναϊκή και Γεωμετρική περίοδο μέχρι τους Αρχαϊκούς - Κλασικούς χρόνους. Τον 4ο αιώνα ανασυντάσσεται και παρουσιάζει νέα ακμή στους πρώιμους Ελληνιστικούς χρόνους 3ος-2ος αιώνας, με συνέχεια ζωής και έως το τέλος της Ρωμαϊκής περιόδου». Ο γενικός γραμματέας της περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας δήλωσε εντυπωσιασμένος από τις ανασκαφές τονίζοντας ότι «ο τόπος που βρισκόμαστε, η Αιγιαλεία, με την εύφορη γη και την προστατευμένη από επιδρομές τοποθεσία, ευνόησε, όπως ήταν αναμενόμενο, τη δημιουργία μεγάλων πολιτικών και οικονομικών κέντρων, στα οποία περιλαμβάνονταν 7 από τις 12 μεγάλες πόλεις της Αχαϊας. Το σημαντικότερο από τα κέντρα αυτά ήταν η Αρχαία Ελίκη, που δέσποζε στην Αχαΐα μέχρι τις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ., οπότε υπέστη βαρύ πλήγμα από καταστροφικό σεισμό, ο οποίος εικάζεται ότι δημιούργησε και τσουνάμι, με αποτέλεσμα τη μερική καταβύθιση της πόλης και τη σταδιακή δημιουργία ενός μύθου αντίστοιχου της χαμένης Ατλαντίδας. Οι ανασκαφές που διεξάγονται εδώ κατά την τελευταία εικοσαετία, πιστοποιούν ότι η περιοχή κατοικούνταν τουλάχιστον από το 2500 π.Χ., δηλαδή από την Πρωτοελλαδική περίοδο, ενώ συνέχισε να κατοικείται και μετά την καταστροφή». Τα μέχρι τώρα ανασκαφικά ευρήματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αξίζει να τα επισκεφθούν οι πολίτες. Ηδη για τον σκοπό αυτόν έχει υποβληθεί στο ΕΣΠΑ για χρηματοδότηση μελέτη διαμόρφωσης επισκέψιμου χώρου στο σημαντικό αρχαίο κτίριο βαφής υφασμάτων που έχει αποκαλυφθεί στην περιοχή. Αξίζει να αναφερθεί ότι στις ανασκαφές που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο συμμετέχουν εθελοντικά δεκάδες προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές από γνωστά ακαδημαϊκά ιδρύματα του εξωτερικού, μεταξύ των οποίων τα Πανεπιστήμια Οξφόρδης, Κοπεγχάγης, Οσλο, Νέας Υόρκης, Μόντρεαλ και Σίδνεϊ.

Πηγή: Έθνος, Λ. Μπάστα, 17/8/09 http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11386&subid=2&pubid=5342846#
Πηγή: Έθνος

ANTIKYTHERA MECHANISM- World's earliest existing analogue computer

Antikythera Mechanism- World's earliest existing analogue computer
"Antikythera Mechanism Research Project' is jointly carried out by Cardiff University, National and Kapodistrian University of Athens, Aristotle University of Thessaloniki, National Archaeological Museum of Athens, X-Tek systems of U.K and Hewlitt Packard U.S.A."
Pritish Pradhan : August 08, 2009

The history of computing devices is taught in every school today. The origins were quite humble. The earliest counting device was the abacus. It originated in 3000 B.C. These simple machines were used in most civilizations of the ancient world with slight variations. After that the next jump in computing technologies were the 'Napier's bones' of John Napier and Charles Babbage's Analytical Engine. Advancement in gear mechanisms and clock work in the 17th century made the development of precise and compact instruments possible for the first time in history.
But the discovery of an ancient shipwreck off the coast of Antikythera island, Greece changed the face of the chronological order of the development of computers. In October 1900, Captain Dimitrious Kondos was leading a team of sponge divers near Antikythera coast. A diver Elias Stadiatos soon noticed a shipwreck 60 metres below the surface. The captain followed and returned with the bronze arm of a statue. By 1902 the Greek Education Ministry and the Hellenic Navy had joined the salvage operations. Many artifacts like a philosopher's head, a young boy, a life sized bronze statue, a Hercules etc were found.
But the archaeologist Valerious Stais made a most amazing discovery. He found a rock that had a gear wheel embedded into it. It was named the 'Antikythera Mechanism' and was originally thought of as an ancient clock. However continuous research since the past 108 years is still finding newer and more sophisticated applications of this device.
The date of the wreck and the mechanism is around 87 BC according to Yale University professor Derek de Solla Price.
The Antikythera Mecahnism's gear settings and inscriptions suggest that it was a calendar-computer. So it means that the origins were not as humble as it seems to be. Technological devices of a similar complexity did not appear until a thousand and half years later.
All the recovered artefacts of the Antikythera wreck were taken to the National Archaeological Museum of Athens. There the 30 cm high lump of rock having a single gear wheel on its surface lay in storage for some months until one day it suddenly split apart. The curator noticed that inside the rock were the remnants of several small precision gear wheels all very tightly and compactly set. It aroused the interest of the scientific fraternity. But the piece was the first of its kind found in the world and had undergone extensive wear and tear. Also many of its original gear wheels and parts had been lost in the 2000 years it stayed under water. Hence it was not half a century later that the first tangible explanation of the use of such a device could be found. And the reproduction of the correct working model was not possible until 1997.
The function of the device was to calculate the position of the Sun, Moon and other celestial objects like possibly the five planets known at that time- Mercury, Venus, Mars, Jupiter and Saturn. It was based on the geocentric model in which the earth is taken as the centre of the universe. Later discoveries made by studying X-rays of the system reveal that it also predicted the Solar and Lunar eclipse as well as the dates of the ancient Olympic games. It also tracked the 19 year Metonic cycle, the 54 year Saros or Exeligmos Cycle and the 76 year Calliptic cycle. This was very important and must have simplified the fixing of calendars for its handlers. Alongside Olympics ancient Greece held three other 'crown' games- Pythian, Nemean and Isthmian. These games took place in a four-year cycle known as the Olympiad, which was one of the ways to measure time in that era. The Antikythera mechanism had a dial to keep track of this cycle as well.
Construction and internal working of this device is quite advanced and precise. The level of miniaturization is the same as 18th century clocks. There are 31 gears with teeth of the shape of equilateral triangles. All the gears are enclosed inside a rectangular metallic or wooden box and were not visible outside. It has three main dials- one in the front and two at the back.
The front dial has two concentric scales. The outer ring is based on the Egyptian Sothic calendar and has markings of the 365 days of the year. The inner concentric ring has markings of the 12 Greek Zodiacs divided into degrees. A crank was used to enter the date. The front dial had at least three hands. One hand showed the date. The other two show the positions of the Sun and Moon. It might have had more hands to show the positions of the five planets but that mechanism is now lost. The Moon indicator was adjusted to show any deviation in its orbit. The inner scale of the front dial contains a small rotating ball that revolves around its axis. The ball's colour changes to black or white according to the Moon's changing phase.
There are two dials at the back- one at the top and the other at the bottom. The face of the upper dial is designed in the form of a spiral. It starts from the middle of the dial and after five turns reverses its direction turning on to the lower dial. The upper back dial is basically a calendar. It displays the 235 months of the 19-year long Metonic cycle. Each of the five turns are divided into 47 divisions each- each division represents a month. The upper dial has two subsidiary dials just like modern chronograph watches. One of them displays the 76-year long Calliptic cycle and the other displays the 4 year period of the ancient Olympiad games. There is a pointer that tracks the spiral grid like the stylus of a record player.
The lower back dial is one of the most interesting part the device. It contains the 225 divisions of the 18 years 11 days and 8 hours Saros cycle. The months where a solar or lunar eclipse would occur are marked. The Saros cycle is important because it represents the length of between the occurrence of a particular eclipse. There is a smaller subsidiary dial inside the spiral that represents the much longer 76-year long Calliptic cycle. The ancient Greeks might have got the dates of the eclipses from the Babylonian astronomer priests who had been observing the skies for centuries. The formula used was probably the Babylonian 'System B', which was inherited by the Greeks and devised in around 260 B.C.
The origins of the device are not very clear. It is agreed by researchers that it was built in Greece. One theory is that it could be carrying the loot of the Roman General Sulla from Athens to Italy. The Greek writer Lucian states that one of Sulla's ships had sunk off the Antikythera coast at that time.
But the most obvious connection is with the greatest genius of those times- Archimedes. The calendar system used in the mechanism is quite similar to that used in the city of Syracuse located in Sicily island (It was a Greek city). Although Archimedes had died in 212 B.C, when the Romans be seized the city of Syracuse there is plenty of evidence that Archimedes used to operate devices of a similar nature. The famous mathematician Pappus of Alexandria writes that Archimedes had written a book 'On Sphere Making' (destroyed in the seize) about the construction of such devices. The surviving texts from the Library of Alexandria contain simple blueprints of some devices like the odometer (used for distance measurement).
Archimedes could not have made the Antikythera mechanism because he had died 150 years before its estimated age. But if the device is from his hometown of Syracuse then it could have followed a strong workshop tradition that goes back his time. The Antikythera mechanism was too complex a device to be one of its kinds. Many more must have existed. A lot of trial and error needs to take place before such a flawless and efficient model is produced. After the death of Archimedes the Roman general Marcus Claudius Marcellus brought two of his devices that predicted the motion of heavenly bodies. His nephew Caius Sulpicius Gallus was the first Roman to write a book on the eclipses. It was he who gave a proper demonstration of the working of Archimedes' devices. Cicero has written a first person account of their demonstration and use in his 1st century B.C book 'De re publica'. Hence it is certain that there existed a complex mechanical technology tradition at that time.
Ancient literature of that time has clear references to such devices. Cicero also writes of another device 'built recently by his friend Posidenous that tracked the movements of the Sun and the five planets just like they changed each day and night in the heavens'. Hence it was not a unique device. And it too sophisticated a device not to have any type of prototypes. But it is certainly the sole surviving type of its kind in the world. All similar devices of that time are lost today. If it had not been found then all the writings of Cicero and other scholars in this matter might have been dismissed as fiction.
A big breakthrough came in 6 March 2007 when a working model was presented to the National Hellenic Research Foundation, Athens by Michael Wright. He was the former Curator of Mechanical Engineering of The London Science Museum and now of Imperial College, London. He used a new technique X-ray tomography with his partner Alan George Trombley. It allowed him to generate cross sectional 2-D radiographic images. He deciphered a previously unaccounted fragment, which was actually a Moon Phase display. This display is a rotating semi silvered ball on the front dial that changes colour according to the waxing or waning Moon Phase. Michael Wright also modified many assumptions of the Mechanism's first major researcher Derek J. de Solla Price owing to newer revelations from technical advances. Price had started research in 1951 and presented his working model in 1974 at Yale University.
'The Antikythera Mechanism Research Project' is jointly carried out today by Cardiff University, National and Kapodistrian University of Athens, Aristotle University of Thessaloniki, National Archaeological Museum of Athens, X-Tek systems of U.K and Hewlitt Packard U.S.A. The project is funded by the Leverhulme Thrust and supported by the Cultural Foundation of the National Bank of Greece. It has revealed 95% of the surviving inscriptions on the mechanism. HP and X-Tek systems brought their equipments to Greece. HP built a 3-D surface-imaging device that surrounds the mechanism under examination. It is known as the 'PTM Dome'. X-Tek Systems developed a 12 ton 450 kV ‘microfocus tomographer’ to reveal the interiors of the Mechanism. Research is still continuing. The project has confirmed that the mechanism was an orrey or astronomical analogue calculator and that there were initially 37 gears out of which 30 survive. 82 fragments of the mechanism's main body have been found so far.
Advanced technical examination of the Antikythera Mechanism has revealed the extent of astronomical and mechanical engineering knowledge of the ancient civilizations of that time. The construction of such a device was possible only after using data obtained by observing the skies for centuries. Its portability and compactness suggests that it was built for easy handling. There were doorplates attached to the back and front dials. The plates had extensive inscriptions of almost 2000 characters, which was actually an instruction manual. Hence it was built for the use of non-expert users. But it was certainly not for navigation use since the gears would have got corroded within a short time and eclipse predictions are of no use to seamen. The use was perhaps to help in fixing the dates of festivals and cultural events like Olympics, to adjust the solar and lunar calendars and lessen the workload of astronomers.
In conclusion it can be said that gear mechanisms helped the world reach the Industrial Age in the 19th and 20th centuries. The working of the gear wheels of the Antikythera Mechanism is similar in use and effectiveness to modern gears. So it means that the Greeks had almost all required technology to build a steam engine at that time. Indeed the world would then have been 2000 years more advanced now. But many obstacles like constant warfare, a severe cultural and scientific gap between the few educated elite and the common populace, the tendency to keep many technological things secret must have prevented them. Also the cultural icons like libraries, temples etc of conquered cities were routinely destroyed. The populations of the defeated cities were either massacred or sold off to slavery. Even Archimedes himself died in the seize of Syracuse. The Romans had destroyed each and every brick of cities like Carthage and ploughed its ground with salt to prevent anything growing there. Considering the relative minority of the learned population of that time and the intense effort required to pursue such interests it can be said that any knowledge lost in war or tragedy was almost irreplaceable. It was because communication systems were nascent and printing technology was not there. So it was unlike modern times where all new advances immediately spread all over the world. Then knowledge was more localised and spread in institutions like temples, universities and libraries, which were the first target of attacking armies. Hence devices of a similar nature did not arrive until millennia and half later.
But all the knowledge used to build the device was not lost. The Islamic civilization inherited many of the Greek's knowledge and kept it safe while Europe rapidly slipped into the Dark Ages. Similar complex devices were built by Islamic astrologers like Al-beruni etc in the middle ages. Banu Musa's 'Kitab-al-Hiyal' of the 9th century describes a hundred mechanical devices, which were perhaps ancient Greek knowledge preserved in monasteries. It was until the Renaissance that the Europeans would rediscover this knowledge.
(Author is pursuing engineering studies in a Bhubaneswar based University)

LECTURES ABOUT ANTIKYTHEA MECHANISM

Budapest to host major science history congress
Budapest, July 27 (MTI) - Budapest will be host to a major science history conference from July 28 to August 2, chairperson of the Hungarian organisor, Eva Vamos said.


The International Congress of History of Science and Technology will be the largest of its kind ever to be held, with 1,400 participants attending from 60 countries, Vamos said. She added that Hungary will send over one hundred delegates, more than 35 Greek participants. Lectures by distinguished foreign guests will include Alexander Jones from the UK on the Antikythera mechanism's place in astronomy, the British James Moore on Darwin and Paolo Brenni from the Museum of Florence on Galilei. The World Academy of Young Scientists, headquartered in Budapest, will contribute to wide participation of young people from all over the world.